BMW i3 đã kết thúc vòng đời sau gần một thập kỷ, nhưng cách thị trường nhìn nhận mẫu xe này dường như chưa thay đổi nhiều. Khi ra mắt vào năm 2014, i3 gây nhiều tranh cãi với thiết kế khác thường, lốp xe bản nhỏ và nội thất mang cảm giác khác lạ so với tiêu chuẩn BMW lúc bấy giờ.
Không ít người khi đó đơn giản là không hiểu chiếc xe này hướng tới điều gì. Tuy vậy khi nhìn lại, i3 nhiều khả năng đã đặt nền móng cho hướng đi điện hóa của BMW trong những năm sau đó. Cụm từ chính xác để miêu tả i3 chính là “Ahead of its time”, hay dịch nôm tiếng Việt là Đi trước thời đại.
Để hiểu i3, cần nhìn vào bối cảnh trước đó. Những nỗ lực đầu tiên với xe điện hiện đại có thể được xem là bắt đầu từ các dự án như GM EV1 vào cuối những năm 1990, phần nào chịu ảnh hưởng từ quy định khí thải tại California. Tuy nhiên, các chương trình này mang tính thử nghiệm nhiều hơn là cam kết lâu dài. So với cách tiếp cận đó, BMW đi theo một hướng khác khi triển khai “Project i”, với mục tiêu phát triển một mẫu xe điện từ đầu thay vì điều chỉnh từ nền tảng sẵn có.
Dự án này được xây dựng dựa trên dữ liệu thu thập từ MINI E và sau đó là 1 Series ActiveE, với hàng chục triệu km vận hành thực tế. BMW cũng đầu tư đáng kể vào vật liệu và quy trình sản xuất, đặc biệt là cấu trúc khung sử dụng sợi carbon kết hợp nhôm để giảm trọng lượng. Điều này cho thấy i3 không phải là một thử nghiệm nhỏ, mà là một chương trình phát triển nghiêm túc.
Trải nghiệm lái là yếu tố giúp i3 khác biệt so với nhiều mẫu EV cùng thời. Với trọng lượng dưới 1.400 kg ở bản thuần điện, i3 nhẹ hơn đáng kể so với phần lớn xe điện hiện nay. Cấu trúc pin đặt thấp và phân bổ trọng lượng thiên về cầu sau giúp xe giữ được cảm giác linh hoạt, dù sử dụng lốp hẹp. Cách phản hồi của vô-lăng và hệ thống phanh cũng mang lại cảm giác gần với xe truyền thống hơn, thay vì hoàn toàn tách rời như nhiều mẫu EV khác.
Bên cạnh đó, i3 còn thể hiện rõ định hướng về tính bền vững. BMW sử dụng nhiều vật liệu tái chế và tái tạo trong cả cấu trúc lẫn nội thất. Phần lớn chiếc xe có thể được tái sử dụng hoặc tái chế sau khi hết vòng đời. Ngay cả quy trình sản xuất vật liệu carbon cũng được vận hành bằng nguồn điện thủy điện, cho thấy cách tiếp cận toàn diện hơn với môi trường.
Dù vậy, i3 vẫn thường bị ‘ghẻ lạnh’, cả từ phía người chơi xe lẫn giới sưu tầm. Điều này có thể đến từ thiết kế khác biệt hoặc việc nó xuất hiện quá sớm so với thị trường. Tuy nhiên, với hơn 250.000 xe đã được bán ra, i3 rõ ràng không phải là một sản phẩm thất bại.
Nếu nhìn trong dài hạn, vai trò của i3 có thể nằm ở chỗ khác. Đây là một trong số ít những mẫu xe được phát triển hoàn toàn mới để phục vụ điện hóa, thay vì chuyển đổi từ xe động cơ đốt trong. Những gì BMW áp dụng trên i3 sau đó đã ảnh hưởng đến các dòng xe điện tiếp theo như i4 hay iX.
Ở thời điểm hiện tại, việc một mẫu xe điện có trở thành xe sưu tầm hay không vẫn còn là câu hỏi mở. Nhưng với cách tiếp cận khác biệt, cấu trúc kỹ thuật riêng và vai trò trong lịch sử phát triển của BMW, i3 có thể sẽ được nhìn nhận lại theo thời gian.
